خواب
۳ آبان, ۱۳۹۴

الگوی خواب ویزیتور: بخش اول

در بسیاری از کلاس ها، سمینارها و سخنرانی هایم، اغلب با این سؤال مواجه می شوم که “من فلانی را می شناسم که شب ها دیر می خوابد اما مشکلی ندارد؛ شما چگونه این موضوع را توجیه می کنید؟” پاسخ این سؤال ساده است:

اول اینکه، علم حاصل یک تجربه نیست؛ بلکه تعریف علم عبارت است از میلیون ها تجربه ی ثابت شده که در کنار هم قرار می گیرند و مطلبی علمی را می سازند. بنابراین آیا وقتی ۱۵۵۰۰ نفر در یک تحقیق ۱۰ ساله شرکت می کنند و الگوی خواب و بیداری آنها به طور مداوم ثبت می شود و در پایان ۱۰ سال نتیجه گرفته می شود آنهایی که بعد از ساعت ۲۴ شب به خواب می روند، ۲۴ درصد بیشتر افسرده و یا ۲۰ درصد بیشتر مضطرب می شوند، نتایجش بیشتر قابل اطمینان است یا اینکه بگوییم یک نفر را می شناسم که شب ها دیر می خوابد و مشکلی ندارد؟ به علاوه، چه کسی تضمین می کند چنین فردی در حال حاضر مشکلی ندارد و یا در آینده مشکلات عدیده ای پیدا نخواهد کرد؟ و چه کسی می تواند تضمین نماید که اگر این فرد شب ها زود می خوابید و صبح ها زود بیدار می شد، الان در جایگاهی بهتر و والاتر از آنچه که هم اکنون قرار دارد، قرار نداشت.

از طرف دیگر، انجام چنین تحقیق بزرگی، تنها با صرف میلیون ها دلار امکان پذیر شده است. برای روشن شدن بیشتر این مطلب، بگذارید برایتان مثالی از بودجه های تحقیقاتی در کانادا بیاورم. وقتی دارویی برای اولین بار در کانادا تولید می شود و حق انحصاری آن را برای خود ثبت می کند، کارخانه های داروسازی دیگر تا ۳۰ سال حق کپی برداری ندارند. بعد از گذشت این مدت، اگر کارخانه داروسازی دیگری بخواهد همان دارو را تولید نماید، باید طی تحقیقات ثبت شده و مستند، اثربخشی و بی ضرر بودن آن دارو را نشان دهد. بنابراین افراد سالم و داوطلب را ثبت نام می کند و آنها را به دو گروه تقسیم می کند و به یک گروه داروی مورد نظر را به میزان یک دوز (۱ عدد) می دهد و به گروه دیگر، “گول دارو” می خوراند. این افراد را طی سه روز در محیط سر بسته تحت نظارت قرار می دهد و هر چند ساعت، یک نمونه خون از آنها می گیرد و طی آزمایشات خاصی، دو گروه را با هم مقایسه می کند. سپس ۲ تا ۴ هفته به آنها استراحت داده، جای آنها را عوض می کند. یعنی به گروهی که دارو خورانده بودند، “گول دارو” می دهد و به گروه گول دارو، داروی اصلی را می خوراند و مجدداً سه روز آنها را بررسی و مقایسه می کند. تنها بعد از گذشت این دوره است که می تواند اثر بخشی و بی ضرر بودن داروی مربوطه را نشان دهد. در چنین تحقیقی که صدها نمونه را در بر می گیرد، هر فرد داوطلب، بسته به نوع دارو، مبلغی حدود ۱۰۰۰ تا ۳۰۰۰ دلار را برای خوردن تنها یک دوز دارو و ماندن در محل تحقیق به مدت ۶ روز، دریافت مینماید. حال فکر کنید تحقیقی که به مدت ۱۰ سال، خصوصیات خواب و بیداری ۱۵۵۰۰ نفر را مورد بررسی قرار داده است، چقدر می تواند گرانــــبها و هـــــــــزینه بر باشد. این امر تنها برای دست یابی به پاسخ علمی یک سؤال هزینه شده است و مجموعه ی نتایج میلیونی آن بسیار بیشتر از یک تجربه ی فردی قابل اعتماد می باشد. دوم آنکه، بخش دیگری از پاسخ به این سؤال را می توان در شکل زیر جستجو کرد. 

منحنی توزیع نرمال. اعداد محور افقی که در زیر منحنی نشان داده شده اند، بیانگر انحراف معیار از میانگین جامعه می باشند.

توزیع نرمال

این شکل در واقع منحنی نرمال نام دارد و پراکندگی هر خصوصیت را در یک جامعه نشان می دهد. به عنوان مثال، نشان می دهد که به طور طبیعی ۹۵ درصد از افراد یک جامعه دارای یک خصوصیت خاص با دو انحراف معیار بالاتر و دو انحراف معیار پایین تر از میانگین استاندارد می باشند و تنها ۵ درصد جامعه استثناء هستند که حدود ۵/۲ درصد آن بالای ۲ انحراف معیار و حدود ۵/۲ درصد دیگر پایین ۲ انحراف معیار قرار دارند. مثلاً فرض کنید آدم های جامعه ما به طور متوسط سه بار در روز عصبانی می شوند و فرض کنید انحراف معیار عصبانی شدن در روز یک بار باشد. حال منحنی فوق نشان می دهد که ۶۸ درصد مردم بین ۱±۳ بار در روز یعنی ۲ تا ۴ بار عصبانی می شوند و ۹۵ درصد از مردم بین ۲±۳ بار در روز یعنی ۱ تا ۵ بار عصبانی می گردند. ۵/۲ درصد از جامعه اصلا در روز عصبانی نمی شوند و ۵/۲ درصد آخر ۶ بار یا بیشتر در روز عصبانی می گردند. این دو گروه آخر که مجموعاً ۵ درصد از جامعه را تشکیل می دهند، استثنا در نظر گرفته می شوند.

اگر همین مثال را به الگوی خواب شبانه انتقال دهیم، متوجه خواهیم شد که ۹۵ درصد از مردم باید به صورت طبیعی و ژنتیکی، الگوی نرمال خواب شبانه داشته باشند. یعنی از ۱۰ شب تا ۵ صبح در خواب شبانه به سر برند و می توان تخمین زد که حدود ۵/۲ تا ۵ درصد از افراد جامعه به طور ژنتیکی جغد می باشند. یعنی این گروه استثنائاً به طور ژنتیکی، شبها دیر می خوابند یا اصلا شبها نمی خوابند و بقیه افراد، اگر چنین خصوصیتی دارند، آن را به صورت اکتسابی بدست آورده اند. در واقع در صورتی که ما خود را در این گروه ۵ درصد استثنا بدانیم، با علــــــم به مبارزه پرداخته ایم. برای اینکه بدانیم آیا شما جزو این ۵ درصد استثناء هستید یا نه، راه هایی وجود دارد. اول آنکه، الگوی خواب پدر، مادر، خواهر، برادر، پدربزرگ ها و مادربزرگ های خود را بررسی کنید تا پی ببرید که آیا آنها نیز دقیقاً مانند شما شب ها دیر می خوابند یا می خوابیدند و صبح ها دیر بیدار می شوند یا می شدند ویا خیر وهم اکنون سالمند و دچار چاقی یا دیابت، فشار خون، بیماری های قلبی، افسردگی، سرطان  … نشده اند؟ اگر پاسخ منفی است، نشان دهنده آن است که شما به طور ژنتیکی دارای الگوی دیر خوابیدن شبانه نیستید و آن را به صورت اکتسابی کسب کرده اید و بنابراین به صورت اکتسابی قابلیت تغییر آن را خواهید داشت.


telegram3

0 دیدگاه

  1. مینا جعفر صابونچی

    با سپاس از شما
    به نکته جالبی اشاره فرمودید
    موفق و سربلند باشید

  2. با سلام وتشکر خدمت اقای دکتر عالی بود.

  3. اکرم فراهانی

    سلام ممنون از مطلبتون.
    همون بخش اول فهمیدیم مثالای بعدی خیلی پیچیده شد!!
    ولی بالاخره فهمیدیم که هرکسی نباید همینجوری حرف بزنه و باید تحقیق کنیم. ممنون خیلی مطلب خوبی بود

  4. هانیه رحمت آبادی

    سلام و خداقوت
    بسیار عالی و مفید
    سپاسگزارم که اطلاعاتتون رو در اختیار ما قرار دادید…
    آرزوی سربلندی و تندرستی رو برای شما دارم

  5. با سلام
    ضمن تشکر از مطالب ارائه شده همانگونه که گفته شد بسیار خوبست که همگی یاد بگیریم برای ادعا مطلبی، با پشتوانه علمی صحبت کنیم .
    ولی یه سوال برای من پیش آمد اگر به طور اکتسابی دارای الگوی دیر خوابیدن باشیم و برایمان به صورت یک عادت شده باشه چطور میتوانیم با کمترین مشکل این رفتار اکتسابی را تغییر دهیم ؟
    با سپاس

    1. سلام دوست عزیز
      سوال خوبیه کافیه هر شب ۵ دقیقه زودتر بخوابید و صبح۵ دقیقه زودتر بیدار شوید … در عرض یک ماه به روند نرمال خواب خواهید رسید ان شالله …

  6. با سلام خدمت شما ، واقعا به مطلب جالبی اشاره کردید که ما بسیاری صفات را از محیط کسب کرده البته به غیر از صفاتی که ژنتیکی در وجودمان است و از خویشاوندانمان به ما رسیده. و این صفات اکتسابی که در اثر عادت در ما شکل گرفته اگر مفید باشد بسیار پر فایده و اگر مضر باشد با توجه به مطلب ارائه شده می توان به مرور زمان و به آهستگی از بین برد واگر کسی بگوید که عادتی مضر دارد و نمی‌تواند آن را ترک کند با توجه به مطلب ارائه شده وتحقق هایی که در مطلب شما به آن اشاره شده است می توان با آن فرد گفتگو کرد و آن را مجاب کرد که تغییر امکان پذیر است، در صورتی که فرد خودش بخواهد. و من متوجه شدم که خواستن توانستن است، مگر اینکه فرد اصلا نخواهد.پس خواست انسان در تغییر عادت هایش خیلی مهم است.

  7. سوده صادقی فر

    با سلام

    ممنون از مطلب مفیدتون.

    با تشکر و احترام

  8. باتوجه به مطلب فوق اگر ما با ساعت بیولوژیک هماهنگی داشته باشیم بهترین نتیجه را از هر چیزی کسب میکنیم با تشکر

  9. پریا چراغعلی

    با سلام و خسته نباشید ممنون از اطلاعات مفیدتون اما متأسفانه در حال حاضر در جامعه امروزی ما بیشتر افرادبالای ۱۸سال تا دیروقت بیدارند و در دنیای مجازی سیر میکنند که این خود یک مرگ خاموش میباشد کاش از عواقبش آگاه شوند.

  10. محمد آشتیانی

    عرض ادب و احترام و تشکر از جناب آقای دکتر
    ممنون از مطالب مفیدی که در اختیار ما قرار دادید

  11. با سلام و درود خدمت استاد ،
    از مطالب مفیدی که در اختیارمان قرار دادید بسیار ممنونیم

  12. سلام و احترام خدمت شما، سپاس از مطلب مفیدتون.

  13. باسلام و ادب فراوان
    مطالب مفیدی بود تشکر فراوان

  14. با سلام وسپاس فراوان

    آقای دکتر متن شما بسیار مفید بود منتها برای من سوالی پیش آ مده اگرچه هر کاری در زمان ومکان خود خوب است ولی بسیاری از افرادی که دارای شیفت کاری شبانه هستند اگر در روز به اندازه کافی استراحت داشته باشند جبران میشود
    واگرچه این مطالب حاصل تحقیقات بسیار میباشد ولی آیا بعنوان یک اصل میتوان از آنها یاد کرد در بسیاری از نقاط این کره خاکی استراحت وخواب به گونه خودش وبا توجه به منطقه جغرافیایی آنجا تعبیر شده مثلا قطب جنوب تایم خوابشان
    براساس منطقه بسیار کم ومحدود میباشد واینکه آیا همه آنها در آینده بامشکل روبرو خواهند شد ونمونه های دیگر .
    لطفا بنده را از این ابهام درآورید متشکرم

    1. دکتر اسماعیلی

      سلام … متاسفانه افراد دارای شیفت کاری شبانه در درازمدت با مشکل مواجه میشوند … در کتابم به طور مفصل در مورد آن صحبت کرده امو راهکارهای آن را توضیح داده ام … خواب روز جای خواب شب را نمیگیرد …

  15. با عرض سلام خدمت استاد بزرگوار
    مطالب واقعا مفید و پر محتوا بود.
    با تشکر.

  16. راضیه کارگر بیده

    با سلام خدمت شما
    مطالب فوق العاده ای بود.من این موضوع را امتحان کردم و به این نتیجه رسیدم که شبها که زود میخوابم صبح سر حال هستم.اما شبهایی که دیر میخوابم فردای آن روز کسل و خسته هستم.با توجه به نظر یکی دوستان که من هم موافق هستم اینترنت و فضای مجازی تمام برنامه ها را بهم میریزد

  17. با سلام. جناب دکتر اسماعیلی به خاطر متن جالبتان تشکر مینمایم اما در بخشی از متن یک نتیجه گیری مهم انجام شده است که برایم بسیار سوال بر انگیز بود. فرموده بودید (ابتدای پاراگراف آخر): “اگر همین مثال را به الگوی خواب شبانه انتقال دهیم، متوجه خواهیم شد که ۹۵ درصد از مردم باید به صورت طبیعی و ژنتیکی، الگوی نرمال خواب شبانه داشته باشند. یعنی از ۱۰ شب تا ۵ صبح در خواب شبانه به سر برند.” این نتیجه گیری به لحاظ آماری بسیار عجیب است زیرا بدون اینکه انحراف معیار ذکر شود نمی توان نتیجه ای گرفت. مثلا فرض کنید به نحوی (البته در پزشکی این کار سخت است) معلوم شود ساعت خواب مناسب برای افراد ۱۰ شب با انحراف معیار ۰٫۵ ساعت است. بنابراین میتوان نتیجه گرفت که ۹۵ درصد افراد باید بین ۹ شب (دو انحراف معیار پایینتر) و ۱۱ شب (دو انحراف معیار بالاتر) بخوابند اما اگر انحراف معیار ۱ ساعت یا ربع ساعت باشد اوضاع کاملا متفاوت خواهد بود. حال سوال این است که بدون ذکر انحراف معیار چگونه نتیجه گرفته اید که ۹۵ درصد افراد باید ۱۰ شب بخوابند. آیا بهتر نبود یک محدوده ذکر شود؟ مثلا گفته می شد ۹۵ درصد افراد بهتر است ۹:۳۰ تا ۱۰:۳۰ شب بخوابند.
    اما نکته مهمتر اینکه در تحقیقات پزشکی عموما ارتباط بین داده ها استخراج میشود که در این صورت پارامتر همبستگی باید ذکر شود که تفسیر آن کاملا با انحراف معیار متفاوت است. با عرض معذرت از طولانی شدن بحث.

    1. دکتر اسماعیلی

      سلام … درسته … برای جلوگیری از گیج شدن خواننده به شکل انحراف معیار نیاورده ام و البته انحراف معیارش هم ۱۵ دقیقه است … اما ساعت مناسب خوابیدن در آبان تا بهمن ۹ شب است …

  18. هاله خلیلیان

    سلام.خیلی ممنونم از شما بخاطر مطالب مفید و کاربردی که در سایت قرار میدهید..
    مشتاقانه منتظر پست های بعدی شما هستیم..

  19. ممنونم بابت مطلب مهمی که اشاره کردین.

  20. با سلام و تشکر از مقاله خوب و مفیدتون .از این همه دلسوزی که از طریق علم و پزشکی برای همه ما می کنید تا ما به سلامتی و زندگی شاد برسیم ممنونیم.

    1. دکتر اسماعیلی

      الحمدلله …

  21. فاطمه اکبرنژاداسکو

    باسلام
    بسیار آموزنده بود ممنون

دیدگاه خود را ارسال کنید

نام خود را وارد کنید
دیدگاه خود را وارد نمایید.

برای امنیت، استفاده از سرویس reCAPTCHA گوگل مورد نیاز است که موضوع گوگل است Privacy Policy and Terms of Use.

اگر با این شرایط موافقید، لطفا here کلیک کنید.